De Foto Kees Scherer Prijs 2011 is toegekend aan:

Henk Wildschut

voor het fotoboek SHELTER

22 mei is bekend gemaakt dat het boek Schelter door de jury is gekozen uit de drie fotoboeken, die zij in februari 2011 heeft genomineerd voor de Foto Kees Scherer Prijs.

Andrea Stultiens: The Kaddu Wasswa Archive
Henk Wildschut: Shelter
WassinkLundgren: Tokyo Tokyo

De prijs, een geldsom Euro 5000.-, is bestemd voor de Nederlandse fotograaf cq permanent in Nederland gevestigde fotograaf, van het beste fotoboek, dat in 2009 en 2010 is verschenen. De tweejaarlijkse prijs is in 1993 ingesteld door de Stichting FotoArchief Kees Scherer.

Boekenexpositie
De ca. 140 fotoboeken, die hebben meegedongen naar de Foto Kees Scherer Prijs 200911 zijn tentoongesteld in het Andreashuis in de Turfpoortstraat in Naarden Vesting. In het kader van het FotoFestival Naarden (21 mei t/m 19 juni). U kunt hier alle boeken inzien.

De jury bestond uit: Anneke van Veen, Anthon Beeke, Bart Nieuwenhuijs. Ellen Dosse,
Marga Rotteveel, Max van Rooy (voorzitter) en Rik Suermondt..

JURYRAPPORT

Tokyo Tokyo is de titel van het genomineerde fotoboek van het duo WassinkLundgren. Tweemaal hetzelfde woord. Zo verraadt de titel dat het boek is opgebouwd uit series van tweeluikjes waarop steeds, twee keer, bijna hetzelfde straatbeeld van Tokyo is te zien. Het ene luikje is gefotografeerd door Thijs groot Wassink het andere door Ruben Ludgren.
De willekeurige straatkiekjes – want dat zijn het – zijn gelijktijdig genomen. Laat er een paar seconden verschil tussen zitten. Twee keer dezelfde voetganger op hetzelfde moment, bijvoorbeeld lopend op een zijbrapad en bellend met zijn mobiele telefoon, maar uit een iets andere hoek gefotografeerd.
Wanneer je de tweeluikjes, in een zorgvuldig gecomponeerd ritme achter elkaar afdrukt in het groot formaat boek, gebeurt er iets wonderlijks. Door de verschoven dubbelbeelden gaan de gefotografeerde mensen bewegen. Ze leven. En voor je het weet loop je als toeschouwer tussen hen in door Tokyo en kan je niet meer ophouden met kijken. Dankzij een vrij simpele fotografische trouvaille hebben WassinkLundgren een mooi, spannend boek over de stad en de bewoners van Tokyo gemaakt.

Het tweede genomineerde fotoboek geeft zich minder snel gewonnen.
‘Het Kaddu Wasswa Archief’ van Andrea Stultiens is een visuele biografie van de in 1933 in Oeganda geboren Kaddu Wasswa. Als leraar, sociaal werker, schrijver, fotograaf en fotoverzamelaar heeft Wasswa een bijzondere rol gespeeld binnen zijn eigen leefgemeenschap. Met gevoel voor grote en kleine geschiedenissen heeft hij zijn persoonlijke leven altijd in woord en beeld gedocumenteerd. Aan de hand van dit archief en aan de hand van Kaddu Wasswa zelf, wordt dit leven, in alle facetten, met liefdevol gevoel voor detail door fotografe Andrea Stultiens, gereconstrueerd.
Het resultaat is een indrukwekkend rijk boek, vol gevarieerde beelden – van documentaire fotografie tot regelrechte kunst – dat, en nu eens werkelijk met recht, uniek genoemd mag worden.

Het derde genomineerde fotoboek heet kortweg ‘Shelter’. De fotograaf is Henk Wildschut. De afgelopen vijf jaar heeft hij zich geconcentreerd op de armzalige wereld van illegale immigranten in Europa. Shelter is het verstilde resultaat van wat concentratie – dat zeldzame goed in deze voortzappende tijd – aan spirituele verbeelding vermag op te leveren.
In tegenstelling tot de vorige twee genomineerde boeken zijn er in Shelter, op enkele uit het beeld vluchtende uitzonderingen na, geen mensen te zien. Wel een paar stel blote en geschoeide voeten onder grove dekens uitstekend, of een vage lichaamsvorm bedekt door een sprei of lap die een slapend mens doet vermoeden. Maar gezichten worden in Shelter niet getoond.
Tussen 2006 en 2010 fotografeerde Wildschut de in elkaar geflanste onderkomens van de illegalen. Om te beginnen zijn het niet meer dan de uit de grote stad bekende, zwervers-slaapplaatsen bestaande uit een deken, een tas, een samengevouwen kartonnen doos, in de hoek van een station in Rome, in een Madrileens park of op Malta. De ongewenste immigranten uit Afrika, India en vooral uit Aghanistan en Pakistan zijn hier nog ‘in transit’ zoals het in modern luchthaven-jargon heet.
Straks, in het bos bij Calais, met het beloofde Engeland aan de overkant van het vervloekte water, begint voor de hunkeraars naar werk, rust en een beetje vrede het echte Shelter-bestaan. Voor Henk Wildschut staat het bosachtige terrein, ingeklemd tussen een fabriek en een buitenwijk, symbool voor de problemen rond illegale immigratie in Europa. Jarenlang was de fotograaf verslaafd aan dit gebied. Verslaafd aan de beelden die het symbool op een gevoelige, poëtische wijze zichtbaar maken. Dat zijn de hutten en tenten, de geïmproviseerde bouwsels van lappen, dekens met de prachtigste patronen in felle of aardse tonen, kleurrijke dekbedden, mottige matrassen, open geknipte, plastic vuilniszakken, donkergrijs of blauw, zwerfhout, takken, touwen en plakband.
Door de opgejaagde illegalen zijn de geheimzinnige creaties kunstig tussen de stakerige, takkenrijke bomen geconstrueerd.
Ja, het woord kunstig is gevallen. Stuk voor stuk zijn de schuilplaatsen aangrijpend mooi. Van buiten schilderachtig. Van binnnen toonbeelden van de behoefte aan huiselijkheid. Ook dat is ontroerend. Keurig opgevouwen dekens, kleren opgehangen aan een tak, geen rommel, geen afval op de vloer die eigenlijk van het bos is. Alles aan kant. Onder alle omstandigheden je waardigheid behouden, lijken de interieurs te zeggen. Maar zij die het zo hebben ingericht, zijn nergens te bekennen. Zij zijn weer op de vlucht, opgejaagd door de eeuwige controle-politie.
Zo fotografeerde Wildschut het drama van de illegale immigranten rond Calais, en later bij Duinkerke, zonder enige grimmigheid, zonder direct de uitzichtloosheid te laten zien, op het eerste gezicht zonder drama. Maar als je luistert naar wat al die schilderachtige Shelters te vertellen hebben, springen de tranen van wanhoop je in de ogen. En dan besef je dat die verhalen nog lang niet afgelopen zijn.
Shelter is een hoogst actueel fotoboek, prachtig helder vormgegeven door Robin Uleman.
Daarom koos de jury unaniem voor Shelter van Henk Wildschut als winnaar van de Foto Kees Scherer Prijs 2011.

Max van Rooy, voorzitter van de jury

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

De Foto Kees Scherer Prijs 2009

is toegekend aan Niels Stomps voor het fotoboek MIST
Het boek door de jury is gekozen uit de drie fotoboeken, die zij in februari 2009 heeft genomineerd voor de Foto Kees Scherer Prijs.
Apathie van Michael Anhalt
Flamboya van Viviane Sassen
Mist van Niels Stomps

De prijs, een geldsom van vijfduizend euro, is bestemd voor de Nederlandse fotograaf cq permanent in Nederland gevestigde fotograaf van het beste fotoboek, dat in de twee jaar voorafgaand aan het uitreiken van de prijs, is verschenen. De tweejaarlijkse prijs is in 1993 ingesteld door de Stichting FotoArchief Kees Scherer.
De prachtige vormgeving van het boek was in handen van Sybren Kuiper

Boekenexpositie
De ruim 130 fotoboeken, die hebben meegedongen naar de Foto Kees Scherer Prijs 2009 zijn tentoongesteld in het Andreashuis in de Turfpoortstraat in Naarden Vesting. In het kader van het Epson FotoFestival Naarden
De jurering vond plaats op zaterdag 27 februari 2007.
De jury van de Foto Kees Scherer Prijs bestond uit:
Anthon Beeke, Ellen Dosse, Max van Rooy, Marga Rotteveel, Henk Schuurmans (voorzitter), Rik Suermondt en Anneke van Veen.
Ruim 130 fotoboeken hebben meegedongen naar de Foto Kees Scherer Prijs.

Mist: De bouw van de Three Gorges Dam in China heeft 1.3 miljoen mensen gedwongen van dorpelingen stadsmensen te worden. Niels Stomps laat zien hoe die stedelijke veranderingen zich manifesteren in de bewoners zelf.
Niels Stomps (1974, Driebergen) studeerde fotografie aan de HKU in Utrecht, waar hij ook gastdocent is. Tevens volgde hij de Master Opleiding aan de AKV/St. Joost, Breda Hij exposeerde o.m. in FOAM, Amsterdam 2006, Het Festival a/d Werf in Utrecht, en FotoFestival Naarden 2007. In 2004 was Niels Stomps genomineerd voor het Zebra Film Festival in Berlijn en in 2007 ontving hij de derde prijs Gebouwgezichten van het NAI Rotterdam.

In het kader van het FotoFestival Naarden (16 mei t/m14 juni) is in het Andreashuis een expositie ingericht van de ruim honderddertig fotoboeken die hebben meegedongen naar de Foto Kees Scherer Prijs.

<De winnaars
De Foto Kees Scherer Prijs is toegekend aan:
1993 - Fotografe Catrien Ariens en uitgeverij Thomas Rap voor het boek In de beste tradities.
1995 - Fotografe Bertien van Manen en uitgeverij De Verbeelding voor het boek A hundered summers a hundred winters.
1997 - Fotograaf Eddy Posthuma de Boer en Uitgeverij Thomas Rap voor het boek Voor het Oog van de Wereld.
1999 - Fotograaf paul den Hollander voor het boek Voyage Botanique, dat hij in eigen beheer heeft uitgegeven.
2001 - Fotograaf Theo Baart voor het boek Bouwlust, dat hij in eigen beheer heeft uitgegeven.
2003 - Fotografe Celine van Balen en Basalt Publishers& Van Zoetendaal Collections voor het boek Celine van Balen.
2005 - Fotograaf Geert van Kesteren en Uitgeverij Artimo voor het boek Why Mister, Why?
2007 - Fotograaf Kadir van Lohuizen en Mets & Schilt uitgevers voor het boek Diamond Matters
2009 - Fotograaf Niels Stomps voor het boek Mist

Juryrapport

Foto Kees Scherer Prijs 2009: Mist – Niels Stomps

Wie MIST van Niels Stomps voor het eerst ziet liggen, begrijpt niet onmiddellijk wat het is. Het zou een stalenboek van verschillende papiersoorten kunnen zijn. Te beginnen bij het omslag van wit, dun, tamelijk gewoon papier.
Dat is op het eerste oog. Kijk je met het tweede oog, dan zie je dat er heel licht, in kapitale letters, evenwijdig aan de rug, midden op het omslag MIST staat gedrukt, in nauwelijks zichtbare crème-gele kleur. Nu neem je het boek – noem je dit wel een boek? – in handen, in twee handen tegelijk, dat doe je automatisch want het is dun, groot formaat en heeft een slappe kaft.
Het album, ja dat is het, een album, is aan de buitenkant zo smetteloos wit, zo kwetsbaar, dat je het liever met witte handschoenen had willen oppakken, handschoenen die je aantrekt als je een kostbaar kunstwerk vasthoudt.
En blader je het album nu voorzichtig door, in liggende positie, want zo is het gedrukt,als een kalender, dan wordt langzaam maar zeker duidelijk dat MIST inderdaad een kunstwerk is, zowel in fotografie als in vormgeving.
Met behulp van het eerste medium, de fotografie, vertelt Niels Stomps het verhaal van wat de bouw van de grootste en meest omstreden dam met waterkrachtcentrale ter wereld, de Drieklovendam in Midden-China, bij de bevolking in de regio en in het landschap heeft aangericht.
Met behulp van het tweede medium, de vormgeving door SYB, Sybren Kuiper, worden de nuchtere feiten en getallen gepresenteerd. Niet schreeuwerig, maar eerder fluisterend met zacht glanzend witte cijfers op mat, wit papier. Zo gebracht vormen de cijfers – de meeste met onbevattelijk veel nullen – esthetische beelden die uit de eeuwige mist boven de rivier-delta opdoemen, naarmate je dichterbij komt: 140 dorpen en stadjes die moesten worden geëvacueerd en elders in de vorm van nieuwe steden werden opgebouwd; 1 miljoen 300.000 mensen die door de constructie van de 185 meter hoge dam en de aanleg van een 600 meter lang stuwmeer, werden gedwongen om van dorpelingen stadsmensen te worden.
Dramatische cijfers van het genre overtreffende trap.
De fotobladen van Niels Stomps zijn ook dramatisch, maar van een geheel andere dramatische orde dan de cijfers. De foto’s, allemaal liggend en aflopend op de pagina’s afgedrukt, zijn juist heel bevattelijk. En mild aangrijpend.

De eerste serie laat aan de hand van uitsluitend ramen zien hoe primitief, ongepolijst en naargeestig het bestaan is in de torengebouwen van de nieuwe steden op de krappe berghellingen aan de Yangtze-rivier. Soms is een raam niet meer dan een gat in de muur. De foto’s, die van binnen naar buiten zijn genomen, laten een onduidelijk, want mistig uitzicht zien, of monotone reeksen van andere ramen in naburige hoge woongebouwen. Van de ramenfoto’s is het meest onthullende de directe omgeving van het raam in het interieur, rauwe muurvlakken, terwijl het beschermende plakplastic nog op de kunststof kozijnen zit en waarschijnlijk nooit verwijderd zal worden.
De tweede fotoserie toont het uiterlijk van de koude nieuwe steden, hoge kale woongebouwen die ruw en klakkeloos zijn neergeplant. De eindeloze trappen die op de steile berghellingen noodzakelijk zijn en maken dat je tevergeefs in de Nieuwe Stad zoekt naar het meest karakteristieke Chinese attribuut: de fiets.
Dan de derde fotoserie, die als titel kreeg Water voor lucht / Vis voor vogels. Deze reeks gaat over de mensen die uit hun nu ondergelopen dorpen zijn verjaagd en aan de waterkant van de Nieuwe Stad in mijmering verzonken staan. De figuren zijn op de rug gefotografeerd. Zij kijken naar de overkant die onnoemelijk ver weg is en half in de mist verdwijnt. Of zij staan hoog op de oever, op een kade, of op een stapel zandzakken, en staren naar de rivier die heel diep beneden hen is. Het zijn panorama’s van een eindeloze ruimte.
Deze serie beelden vertoont een treffende gelijkenis met de beelden van de negentiende eeuwse, romantische schilder Caspar David Friedrich. In een klein essay van Catherine Somzé – naast een stukje van Stomps zelf gelukkig de enige beschouwende tekst in het album – wordt de overeenkomst mooi uitgewerkt. Op Friedrichs weergaloze schilderijen van het Duitse hooggebergte zijn op de voorgrond een, of meestal twee toeschouwers op de rug te zien terwijl zij, heel klein en nietig, naar bijvoorbeeld het overweldigende Riesengebirge kijken. En ook op deze schilderijen wordt de onafzienbaarheid van de natuur versterkt door mistflarden die de grens tussen hemel en aarde doen vervagen.
Hetzelfde zie je op de foto’s van Niels Stomps. Het reusachtige bouwwerk van de Drieklovendam heeft de plaats van de natuur ingenomen en de toeschouwers die eerder uit hun dorpen zijn verdreven om dit nieuwe natuurverschijnsel mogelijk te maken, kunnen niet anders dan er in stille verwondering naar kijken. Sprakeloos van zoveel grootsheid.
Zo mag je het foto-album MIST ook gerust noemen: groots.
De jury werd er stil van.

<